Overgang van de winter naar de lente
Een belangrijk kader binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde is de vijf elementen theorie. De vijf elementen zijn hout, aarde, metaal, water & vuur. Deze elementen corresponderen met de seizoenen, emoties, smaken, de meridianen, levensfases, relaties, energieën, maar je kunt deze elementen bijvoorbeeld ook herkennen in een project. Deze verschillende elementen vormen een cyclus met elkaar, waarbinnen ze een onderlinge relatie aangaan. Zo voedt het hout element het vuur element, en wordt het vuur element gecontroleerd door het water element. Als er een cliënt bij mij in de praktijk komt ben ik al tijdens het kennismakingsgesprek bewust van deze elementen. Binnen welk element ligt de behoefte/klacht? Binnen welke twee elementen zit een disbalans? Of in welk element ligt de basis van een persoon? Is iemand vanuit zichzelf vurig of eerder meer naar binnen gekeerd? Denken vanuit deze elementen kan een mooie ingang bieden voor de behandeling.
Daarnaast kan het ook mooi zijn om deze elementen zelf te gaan (her)kennen en dat je hun bijpassende energie voor je kan laten werken. Om een voorbeeld te noemen; de hout-energie die bij de lente past is uitgaand, expressief, zit vol ontwikkeling en kracht. Dit is een hele goed energie om te gebruiken als je een project wil starten. Omdat deze energie in de lente vooral aanwezig is, dit zie je aan de bloemknoppen die tot bloei komen en de bomen die weer kleur krijgen, werkt het vaak goed in de lente een nieuw idee tot ontplooiing te laten komen. En je kent ook vast wel iemand die echt een hout-type is; iemand die altijd heel goed is in het opzetten van projecten, echter minder goed in het afmaken ervan. Zo heeft een ieder vaak ook een soort basis energie die je hebt meegekregen vanuit de conceptie. Als je van jezelf weet welk element het meest in jouw basis zit kan je dit ook voor je later werken. Als je neigt naar het element aarde en je hebt bij spanning/stress snel last van je buik/spijsvertering dan kan het helpen om regelmatig te wandelen, dit doet het aarde element namelijk goed. Of als je merkt de neiging hebt vooral veel voor andere te zorgen en jezelf nog wel eens wil vergeten dan kan het goed zijn om ademhalingsoefeningen te doen en meer structuur aan te brengen in je dagelijks leven. Hiermee voedt je namelijk via het metaal element het aarde element. En ga je dus vanzelf wat beter voor jezelf zorgen.
Nu we bijna van de winter naar de lente gaan voel je die onstuimige lente-energie al in de lucht hangen, maar kan het zijn dat je nog niet goed weet hoe deze energie de juiste richting op te sturen. Wat je in deze periode kan doen is je aarde element te versterken. Aarde speelt namelijk een belangrijke rol in de transitie fase van de verschillende seizoenen. Eet voornamelijk warme en licht verteerbare maaltijden, verwerk de zoete smaak in je maaltijden, wandel regelmatig, masseer je voeten. Het kan ook helpen om de vele ideeën die tot je komen op te schrijven en om een realistische planning te maken. Dit zodat je niet nu al teveel in de uitvoerende fase beland en te snel gaat. Neem nog even de tijd voordat je je ideeën daadwerkelijk tot bloei laat komen!
De energie van de winter
De dagen worden alweer ietsje langer en met de mooie zonnige dagen begin deze week voel je de lente zelfs al een klein beetje in de lucht hangen. Maar we zitten momenteel nog volop in de winter. En misschien is de winter wel een van de seizoenen waarbij het éxtra belangrijk is om de energie die bij dit seizoen hoort te omarmen. In de winter gaan onze verplichtingen gewoon door. We werken vaak evenveel (of zelfs meer!) dan in de andere seizoenen en met de feestdagen zijn er meestal tal van sociale gelegenheden. Dit terwijl de energie van de winter erom vraagt even een stap terug te doen, meer naar binnen te keren, tot rust te komen en te contempleren. Er zijn niet voor niets vele dieren die in de winter een winterslaap houden. Het is een seizoen dat vraagt om opladen; zowel fysiek als mentaal & emotioneel. Want voor je het weet staat de lente weer op de stoep en keren we weer volop naar buiten. Wanneer je de winterse energie niet goed voor je hebt laten werken kan het zijn dat je niet genoeg bent opgeladen en ervaar je die klap aan het begin van de lente. Je hebt gewoonweg niet genoeg energie opgebouwd om die te kunnen gebruiken in het volgende seizoen. Mensen ervaren dan voorjaarsvermoeidheid met verschillende klachten van dien; lusteloosheid, hoofdpijn, slaapproblemen, slechte concentratie & weinig motivatie om dingen te ondernemen.
Andere oefeningen die je kan doen om je nier energie te versterken is de volgende strekking. Ga zitten met je benen gestrekt, lukt het niet goed om ze te strekken kun je ze ook licht gebogen houden. Strek je rug en armen eerst volledig uit boven je hoofd en beweeg op een uitademing rustig naar voren. Probeer op elke uitademing nog ietsje dieper te zakken in de strekking. Een andere effectieve oefening is het warm wrijven van het nier-gebied; je onderrug maar ook de plek waar je fysieke nieren zich bevinden. Het rustig kloppen met je vuisten op dit gebied werkt ook voedend. Het kan ook lekker zijn in de avond op de bank een kruik tegen dit gebied aan te leggen of bewust naar dit gebied toe te ademen. Voel je je opgejaagd, angstig of onrustig, dan kunnen ademhalingsoefeningen je sowieso goed helpen om je systeem weer wat te kalmeren. Wat ik zelf een goede oefening vind en die niet veel tijd vraagt is de neusvleugelademhaling. Die zo'n tien minuten van je tijd vraagt. Benieuwd naar deze oefening, in het volgende filmpje wordt deze goed uitgelegd: https://www.youtube.com/watch?v=8VwufJrUhic&ab_channel=YogaWithAdriene
Een winterse bottenbouillon
Voor een bottenbouillon heb je botten nodig van lam, kip of rund, die je doorgaans kan halen bij een slager. Als je liever geen vlees eet kun je ook botten van vis gebruiken. Naast de botten kun je ook groente en kruiden gebruiken die je meekookt om zo meer smaak toe te voegen aan je bouillon. Je kan hier zelf in variëren, maar meestal worden de volgende specerijen en groente toegevoegd aan een bouillon.
Ingrediënten
1 kg runderbotten/mergpijpen
2 wortelen
2 uien
5 tenen knoflook
1 preistengel
2 eetlepels appelciderazijn
2 laurierblaadjes
1 theelepel peperkorrels
Zout
Water
Bereidingswijze
Snijd de wortelen in stukken, de uien met schil in kwarten, plet de knoflooktentjes en snijd de preistengel in stukken. Spoel de prei vooraf even goed schoon.
Leg de botten en de rest van de ingrediënten in een grote soeppan en giet daar nog zo’n 4 liter water bij. Breng het aan de kook en zet daarna het vuur laag.
Laat de bouillon minimaal 2 uur, maar het liefst langer zachtjes trekken tegen de kook aan. Schep het schuim dat komt bovendrijven eraf met een schuimspaan. Hoe langer je de bouillon op het vuur laat staan hoe meer smaak en collageen er vrij komt. Dat is het geheim van een mooie bottenbouillon.
Zeef de bouillon en giet het eventueel nog een keer door een schone theedoek in een zeef. Je kan de bouillon wanneer dezen nog warm is in weck potten doen met direct de deksel erop. Hierdoor zuigt deze vacuüm en kun je de bouillon afgesloten meerdere weken in de koelkast bewaren.
Op deze manier heb je altijd een goede basis voor een soep of je kan de bouillon als tussendoortje drinken.
Geniet ervan!
Hoe de wintermeridianen te voeden?
Binnen de Chinese geneeskunde staat de winter voor de tijd waarin het element water domineert. Het is de meest yinne tijd van het jaar. De kwaliteiten die hierbij horen zijn stilstaan, koude, donker, langzaam, zacht en voelen. De bijbehorende emotie is angst. De meridianen van het water element zijn de blaas -en niermeridiaan. In de nieren ligt onze basisenergie - onze essentie - opgeslagen, waaruit de andere organen worden gevoed. De nieren ondersteunen de voortplantingsorganen en voeden het merg, botten, tanden, haren en de hersenen. Op deze essentie wil je zuinig zijn en hier wil je niet teveel uit putten. Als je hier teveel van vraagt kan dit bijvoorbeeld leiden tot aan angststoornis, depressie of een burn-out. Je kan deze energie aanspreken in tijden van stress of angst of als het lichaam moet genezen, maar je wil ervoor zorgen dat dit van tijdelijke aard is. En je vooral niet te lange tijd teveel vraagt van je basisenergie. Zie het als een brandende kaars - jouw vuurtje - en als je de kaars teveel opbrand dooft ie. Wanneer je deze essentie teveel hebt opgebruikt krijg je dit heel lastig aangevuld. Aangezien deze essentie ligt opgeslagen in je nieren is het in de winter een grotere uitdaging hier zuinig op te zijn en er zelfs voor te zorgen dat je deze energie voedt.
Om ervoor te zorgen dat jouw nier-energie goed gevoed blijft kun je veel doen. De nier is erg gevoelig voor kou, die het gemakkelijkst via koude wind je systeem binnenkomt, waardoor je ziek kan worden. Zorg dus voor het voldoende afdekken van je nek en achterkant van je hoofd. Maak het thuis warm en gezellig, zet kaarsen aan en maak het wat donkerder in huis. Spendeer avonden op de bank met bijvoorbeeld een boek en ga vroeg het bed in. Zoek op meerdere vlakken de rust op, minder sociale dingen plannen kan hierbij ook helpen. Creëer rustige momenten zodat je kan nadenken over jezelf, je bijvoorbeeld kan schrijven of mediteren. Je kan ook nier-energie opbouwende oefeningen doen zoals thai chi en qi gong. Vertraag en ontspan!
Voeding in de winter
Omdat de nieren niet houden van kou is het ook goed dit te vermijden in je voeding. Eet en drink voornamelijk warm (vooral ook een warm ontbijt!!). Denk aan soepen, stoofpotjes en seizoensproducten. Nier-voedende producten zijn pompoen, kidneybonen, miso, zeewier, bottenbouillon, groene groente, vis, lam, kip, zwart sesamzaad, aardappel, wortelgroenten, walnoten. Een kleine hoeveel ongeraffineerd zout is ook goed, aangezien de smaak die bij het water element hoort de zoute smaak is. Onthoudt wel dat matiging hierin belangrijk is. Denk qua kookmethodes aan lange tijd op lager vuur zodat er meer warmte in het gerecht komt. Volle granen en geroosterde noten zijn goed op de koude dagen. Zoals eerder benoemd gaan de nieren over je botten en het merg. Dus hoe beter de nier-energie aan te vullen dan met een runderbottenbouillon! Die van mij staat al te pruttelen op het fornuis.